In de eerste blog hebben we een overzicht van de activiteiten in de noodzakelijke voedseltransitie gegeven. Deze tweede blog is gewijd aan de vraag hoe je als belegger kunt investeren in deze voedseltransitie zonder zelf een boerderij te kopen of rechtstreeks mede-eigenaar te zijn van een start-up.

Genoteerde aandelen in de voedseltransitie: let goed op het impact etiket

Welke bedrijven in de MSCI World dragen bij aan de voedseltransitie? Als je streng bent en 100% alignment wilt, zijn bedrijven die over hun volledige businessmodel een bijdrage leveren aan de voedseltransitie in de MSCI World nauwelijks te vinden. De sterkste bijdragen komen van enabling bedrijven in bio-ingrediënten, fermentatie en precisietechnologie. Te denken valt aan een bedrijf zoals Novonesis dat producten en diensten levert aan de sectoren regeneratieve landbouw, agritech en agroforestry. Andere bedrijven met een gedeeltelijke bijdrage zijn Deere & Company en Ecolab. Deere draagt bij aan de voedseltransitie door precisielandbouw en efficiënt gebruik van inputs mogelijk te maken, wat voedselproductie per hectare verhoogt en verspilling reduceert.

De bedrijven in de MSCI World zijn vaak grote en gediversifieerde bedrijven met historische legacy-activiteiten. Hun bijdrage is dan snel gedeeltelijk en gemengd. Van een gespreide ETF of aandelenfonds met grotere bedrijven die zich richt op de voedseltransitie is het aan te raden de bijdrage kritisch te bekijken in dit licht.

Een goed voorbeeld is de VanEck Sustainable Future of Food UCITS ETF met een duidelijke thematische afbakening en relatief meer mid- & small-caps die daadwerkelijk oplossingen bouwen.

Kleinere publieke bedrijven met een duidelijke positieve bijdrage zijn makkelijker te vinden in de categorie genoteerde aandelen met voorbeelden als Revyve, MyForest Foods, Indigo Agriculture. Revyve produceert gisteiwitten als alternatief voor dierlijke proteïnen. MyForest Foods brengt plantaardige producten op basis van schimmelmycelium op de markt. Indigo Agriculture ontwikkelt microben die zaden helpen efficiënter te groeien.

Obligaties in de voedseltransitie: mondjesmaat in bijdrage, risico en rendement

Enkele bedrijven, zoals Danone en Nestle, hebben sustainability-linked obligaties uitgegeven met KPI’s passend bij de voedseltransitie. Zo heeft Danone KPI’s gericht op regeneratieve landbouw, duurzame sourcing en boereninkomen.  Het aantal obligaties passend bij de voedseltransitie is echter beperkt, de meeste sustainability-linked obligaties in de bredere markt gaan over CO₂-intensiteit, energieverbruik en algemene ESG-scores.

Een alternatief is om te investeren in use-of-proceeds obligaties van multilaterale en nationale ontwikkelingsbanken. Met het geld worden onder andere projecten op het gebied van duurzame landbouw, water en voedselzekerheid gefinancierd.  Als investeerder heb je weinig invloed, maar je maakt wel projecten mede mogelijk die anders misschien niet van de grond komen.

Voorbeelden hiervan zijn IFAD – Sustainability/Climate Bonds. Dit zijn obligaties met een AA+-rating die het International Fund for Agricultural Development (IFAD) uitgeeft op de kapitaalmarkt. Het zijn vaak private placements. Ze zijn bedoeld om projecten te financieren die armoede en honger helpen bestrijden, vooral in rurale gebieden, met duidelijke sociale en milieucomponenten zoals klimaatadaptatie en duurzame landbouw.

De World Bank (IBRD) geeft duurzame obligaties met een Aaa/AAA-rating uit waarvan de opbrengst gebruikt kan worden voor landbouw-, irrigatie- en food-resilience projecten. De African Development Bank, Europese Investeringsbank en FMO hebben ook duurzame obligaties uitgegeven die de voedseltransitie raken.

De spread die bijvoorbeeld de World Bank obligaties bij uitgifte bieden boven de US Treasury curve is erg laag (<20bps) vanwege de hoge kredietkwaliteit en sterke vraag. Private markten in de voedseltransitie met voldoende keuze in risico op het menu

Met genoteerde aandelen is lastig hard te maken dat zonder jouw kapitaal de activiteit met impact niet zou gebeuren. De beleggingen in genoteerde aandelen vinden veelal plaats op de secundaire markt waarbij geen direct kapitaal wordt verschaft aan bedrijven. De invloed die je als belegger hebt op bedrijfsbeslissingen is vaak beperkt en kan niet eenvoudig worden aangetoond.

Voor private markten daarentegen is het kapitaal meestal primair en de timing belangrijk. Het geld gaat naar het bedrijf om de activiteit met impact mogelijk te maken. Daarnaast kun je als kapitaalverstrekker doorgaans gericht invloed uitoefenen op de strategie en operationele uitvoering van een bedrijf.

Wat voor oplossingen gericht op de voedseltransitie komen we tegen in de private markten? De drie belangrijkste vormen zijn: regeneratieve landbouw, private debt en private equity/venture capital. Een voorbeeld in Nederland binnen regeneratieve landbouw is het Kempen SDG Farmland Fund dat wereldwijd in landbouwgrond investeert met verbetering van productie (minder pesticiden, efficientere irrigatie etc), CO2-opslag en verbetering van biodiversiteit als tastbare resultaten.

Volgens een analyse van bijvoorbeeld Boston Consulting Group kan jaarlijks een rendement van 15-25% gehaald worden over een 10-jaars horizon voor commerciële investeerders met actieve regeneratieve landbouw. Historisch gezien hebben traditionele landbouwgronden vrij stabiel 7-12% opgebracht met weinig negatieve jaren. De NCREIF Total Farmland Index, een brede benchmark voor landbouwvastgoed in de VS, liet in 2024 een negatief totaalrendement zien (ongeveer −1 %) — de eerste negatieve notering in meer dan 30 jaar. Dit kwam door lagere inkomsten en waardedalingen door bijvoorbeeld hogere kosten en marktdruk.

Binnen private debt is een goed voorbeeld het Climate-Smart Agriculture & Food Systems van de investment manager ResponsAbility. Dit is een open-ended fonds dat via private debt de landbouw- en voedselketens klimaatbestendig wil maken. Het fonds doet dat door boeren en agrifood-bedrijven te financieren met als doel klimaatverandering te mitigeren, voedselverlies tegen te gaan en voedselzekerheid te versterken.

Volgens de Private Asset Impact Fund Report 2024 was het mediaan rendement van food & agriculture private debt fondsen in 2023 ongeveer 4,6%. De yield van deze fondsen lag over de periode 2019-2023 rond 7-8% per jaar. Het is lastig rendementen over een langere periode te presenteren.

Binnen private equity/venture kapitaal lijkt de meeste keus te zijn. Vaak gaat het dan om closed-end fondsen die beleggen in jonge bedrijven met een nieuwe technologie. Dit kan zowel voor op het land als in de zee zijn. Het Healthy Food Systems Impact Fund II van Pymwymic richt zich op vroege-fase agrifood-scale-ups die baanbrekende oplossingen bieden op het vlak van  vermindering van voedselverspilling en van duurzame en regeneratieve landbouw. Er zijn ook fondsen, zoals Katapult Ocean, die zich focussen op aquacultuur. De bedrijven in het fonds houden zich bezig met bijvoorbeeld het kweken van zeewier, het verwijderen van plastic uit de zee en het herstellen van beschadigde koraalriffen.

Innovatie- of groeigerichte VC-fondsen in alternatieve eiwitten of duurzame landbouw hebben geregeld interne targets rond de 15% (IRR), maar hun werkelijke rendementen kunnen sterk variëren. In venture capital gaat 60–70% van de bedrijven economisch onderuit, en 10–20% moet het hele rendement dragen – ook in food- en impact-VC.

Een recent voorbeeld hiervan is het ophouden van het bedrijf Meatable. Dit was een Nederlandse food-tech startup gespecialiseerd in kweekvlees. Het bedrijf kon niet genoeg kapitaal aantrekken om verder te groeien door onder andere productiekosten die hoger waren dan verwacht en regelgevende barrières die commerciële verkoop tegenhielden.

Waar kies je voor?

Gelet op impact is ons idee binnen genoteerde aandelen alleen voor kleinere bedrijven te kiezen.  De grotere bedrijven hebben vaak gemengde activiteiten die een wisselende bijdrage hebben.

Binnen private equity/venture kapitaal is veel keus en kunnen general managers (GPs) met ervaring  gevonden worden. Belangrijk is voldoende spreiding aan te houden en op te letten dat binnen een fonds een belegging (of cluster) niet te groot is.

Met schuldinstrumenten is het risico meestal lager en dit kan interessant zijn als eerste belegging in deze impactcategorie. Private debt en obligaties van multilaterale en nationale ontwikkelingsbanken zijn interessante mogelijkheden. Private debt beleggingen hebben vaak een behoorlijke bescherming in de structuur om op een verantwoorde manier aan de voedseltransitie te kunnen bijdragen, zelfs als dat in opkomende markten is.

In een tabel zijn rendement, risico en impact schematisch als volgt weer te geven.