Ja, ik heb ook onlangs weer een plastic krat aangeschaft. Het vorige krat, dat we standaard klaar hebben staan met basisspullen om een weekend weg te kunnen, begaf het spontaan. Dus die bij het afval gezet. Hopelijk wordt het daarmee op een goede manier verwerkt. Al sinds mijn jeugd maak ik gebruik van allerlei plastic spullen en in het algemeen kunnen we zondermeer stellen dat plastic heel handig is. Hoe zouden we zonder kunnen… [zeg ik met mijn broodtrommel in het zicht, typend op het toetsenbord, gebruikmakend van de muis etc.]. Pas in de afgelopen 15 jaar neemt het besef toe dat plastic niet alleen heel handig is voor vele doeleinden maar ook dat het alomtegenwoordig is op deze aarde en in de mens. De productie is meer dan 400 miljoen ton per jaar [komt overeen met het gewicht van 5 miljard mensen…], minder dan 10% wordt gerecycled, 70% van het plastic is oningezameld (komt dus op een of andere manier in het milieu terecht). In 2025 is de plastic overshoot day voor Nederland geschat op 5 mei. Tot deze dag kunnen we het plasticafval nog managen; daarna komt het in het milieu terecht. Recente medische studies hebben ophoping van microplastics in het menselijk lichaam vastgesteld in o.a. nieren, lever en hersenen met mogelijk allerlei gezondheidsschade tot gevolg.

Je zou zeggen dat de opsomming van slechts enkele van deze getallen een sense of urgency zou geven voor de wereld om hier iets aan te doen. Maar zoals met zovele problemen is de praktijk weerbarstig. Zeer recent is de plastic top in Genève mislukt. De inzet van de top van 183 landen was om een productieplafond voor plastic vast te stellen. Ondanks inzet van de 74 landen van de ‘High Ambition Coalition to end plastic pollution’ (HAC, opgericht in 2022 door Noorwegen en Rwanda), waartoe Nederland ook behoort, is dit niet gelukt. Een kleine analyse leert dat de ‘blockers’ geleid worden door Saudi-Arabië en uit landen bestaan als China, VS, India, Rusland en Iran. By the way, wat een interessant rijtje als je puur vanuit geopolitiek een analyse maakt. Dit zijn landen die ofwel grote olieproducerende landen zijn ofwel een grote petrochemische industrie hebben. Kortom deze landen vinden de winst (en de productie) die gemaakt kan worden met plastic belangrijker dan de schade voor natuur en (hun eigen) bevolking. Wat ook opvalt, en ook her en der wordt aangegeven in de nieuwsanalyse van de besprekingen op de plastic top, is dat de leider van deze ‘meute’ zeer goed in staat is om de kosten voor het lobbyen te betalen.

Afgelopen jaar is er in Nederland een aantal plastic recycle bedrijven failliet gegaan. Dit vanwege de dalende productiekosten van nieuw plastic door de inzet van grotere plastic fabrieken. Dit is een strategische keuze van de grote olieproducenten omdat olie minder gebruikt wordt en gebruikt zal worden voor transport vanwege o.a. de hogere productie van duurzame energie en het gebruik van elektrische auto’s. Dit leidt dus niet automatisch tot een daling van het oliegebruik, maar het zoeken naar andere aanwendingsmogelijkheden voor olie…

Het ondergraven van het business model voor recycling is killing voor het opschalen van onze wereldwijde potentie om plastic op een goede manier te verwerken om het niet zomaar in het milieu te laten komen. Als het ons niet lukt om deze plasticberg te bedwingen dan wordt de plasticvervuiling vanzelf een killer app.